Opublikowano: 28/02/2023
To pytanie zadaje sobie coraz więcej właścicieli domów, inwestorów i osób planujących budowę – czy instalacja odgromowa jest obowiązkowa i kiedy faktycznie trzeba ją wykonać?
W dobie coraz częstszych i gwałtowniejszych burz, instalacja piorunochronna to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, ale też realne zabezpieczenie zdrowia, życia i mienia. Wyładowania atmosferyczne potrafią być nieprzewidywalne, a ich skutki – bardzo kosztowne. Uszkodzenia instalacji elektrycznej, pożary, a nawet zagrożenie dla ludzi to tylko część problemów, którym instalacja odgromowa skutecznie zapobiega.
Ale czy obowiązek instalacji odgromowej dotyczy każdego budynku? Kiedy warto zainwestować w skuteczną instalację odgromową, a kiedy jest ona wręcz wymagana przepisami – np. Prawem budowlanym lub na podstawie analizy ryzyka?
W tym artykule rozwiejemy te wątpliwości i podpowiemy, kto powinien mieć instalację odgromową, jakie budynki wymagają ochrony odgromowej i dlaczego ten temat nie powinien być odkładany na później.
Spis treści
Nie każdy budynek musi mieć piorunochron, ale są sytuacje, w których instalacja odgromowa jest obowiązkowa – i to nie tylko ze względów bezpieczeństwa, ale także dlatego, że nakazują to przepisy.
Zgodnie z Prawem budowlanym oraz Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, inwestor ma obowiązek zadbać o ochronę budynku przed zagrożeniami, w tym również przed wyładowaniami atmosferycznymi. W praktyce oznacza to, że w wielu przypadkach system ochrony odgromowej nie jest opcją – tylko koniecznością.
To, czy dany obiekt wymaga instalacji odgromowej, określa się na podstawie normy PN-EN 62305, która wprowadza pojęcie tzw. wskaźnika zagrożenia piorunowego. Brzmi technicznie, ale chodzi po prostu o ocenę ryzyka – bierze się pod uwagę m.in. lokalizację budynku, jego wysokość, powierzchnię, liczbę burz w regionie i to, do czego budynek będzie wykorzystywany.
Właśnie na tej podstawie projektant decyduje, czy ochrona odgromowa musi się znaleźć w dokumentacji. Jeśli tak – to obowiązek posiadania instalacji odgromowej wchodzi w życie z chwilą rozpoczęcia budowy.
W skrócie:
Lepiej zaprojektować i wykonać instalację odgromową skutecznie niż później żałować, że nie była zamontowana w porę.
Nie każdy budynek potrzebuje piorunochronu, ale są takie, gdzie instalacja odgromowa powinna znaleźć się obowiązkowo – i to już na etapie projektu. Chodzi przede wszystkim o obiekty, które są bardziej narażone na skutki wyładowań atmosferycznych – ze względu na swoją konstrukcję, przeznaczenie lub lokalizację.
Najczęściej instalacja odgromowa jest wymagana w przypadku:
Warto też wspomnieć o sytuacjach, które jeszcze kilka lat temu nie były aż tak powszechne. Coraz więcej osób inwestuje dziś w odnawialne źródła energii, dlatego fotowoltaika a instalacja odgromowa to temat, który nie może zostać pominięty. Montaż paneli PV – szczególnie na dachu – zwiększa ryzyko uderzenia pioruna, dlatego w wielu przypadkach ochrona odgromowa staje się zaleceniem, a często wręcz koniecznością.
Jeśli Twój budynek mieści się w jednej z tych kategorii – warto poważnie rozważyć montaż skutecznej instalacji odgromowej, zanim natura przypomni o sobie w najmniej oczekiwanym momencie.
Jeśli chcesz, żeby instalacja odgromowa skutecznie chroniła Twój budynek, nie wystarczy zamontować maszt z drutu i zapomnieć o temacie. To nie jest kwestia jednego przewodu. Porządny system ochrony przed piorunami, czyli tzw. LPS (Lightning Protection System), to zespół elementów, które muszą ze sobą współpracować — jak dobrze zgrany zespół.
Co wchodzi w skład takiej instalacji?
Na dachu znajduje się urządzenie piorunochronne — czyli pierwszy punkt kontaktu z wyładowaniem atmosferycznym. Może to być klasyczny, pasywny piorunochron (czyli np. iglica ze stali), ale coraz częściej stosuje się aktywny piorunochron, który „wyprzedza” wyładowanie i przechwytuje je wcześniej.
Dalej mamy przewody odprowadzające, które prowadzą ładunek w dół budynku — jak autostrada dla prądu, która pozwala bezpiecznie skierować energię tam, gdzie nie zrobi krzywdy.
A gdzie trafia ten ładunek? Do ziemi, oczywiście. I tu właśnie kluczową rolę odgrywają przewody uziemiające oraz uziomy — zakopane w gruncie elementy, które rozpraszają energię. Całość spinają elementy instalacji odgromowej, takie jak złącza, uchwyty, zaciski — niby detale, ale bez nich nic by nie zadziałało.
I jeszcze jedna sprawa:
Jest różnica między instalacją odgromową tradycyjną (czyli prostą, pasywną konstrukcją) a nowoczesną instalacją odgromową aktywną. Ta druga bywa droższa, ale sprawdza się tam, gdzie potrzeba większego zasięgu lub gdy konstrukcja budynku uniemożliwia zastosowanie klasycznego rozwiązania.
Krótko mówiąc – jeśli chcesz mieć pewność, że Twoja instalacja piorunochronna naprawdę działa, zadbaj o to, żeby była zaprojektowana z głową i wykonana przez specjalistów. Nie chodzi o to, żeby „coś było”, tylko żeby ochrona odgromowa naprawdę działała wtedy, kiedy będzie potrzebna.
W teorii wszyscy wiemy, że burze bywają groźne. W praktyce – dopóki coś się nie wydarzy, temat ochrony odgromowej schodzi na dalszy plan. A szkoda, bo brak instalacji odgromowej może kosztować znacznie więcej, niż się wydaje.
Po pierwsze – zniszczenia techniczne. Uderzenie pioruna to nie tylko dziura w dachu. To często uszkodzone instalacje PV, zerwane anteny, wybite zabezpieczenia, a nawet naruszona konstrukcja budynku. Po drugie – pożar. Jeśli masz dom z drewnianym dachem albo magazyn z łatwopalnym składem, jedna iskra może wystarczyć, by stracić wszystko.
Dochodzi do tego jeszcze instalacja elektryczna – bardzo wrażliwa na przepięcia. Jeden piorun potrafi „spalić” system alarmowy, internet, bramę, a nawet lodówkę. No i wreszcie najważniejsze – zagrożenie życia. Uderzenie w budynek bez zabezpieczenia może mieć tragiczne skutki dla osób znajdujących się w środku.
Właśnie dlatego mówi się, że instalacja odgromowa minimalizuje ryzyko uderzenia pioruna i jego skutków. To nie jest gadżet. To tarcza, która może Cię ochronić, kiedy pogoda przestaje być sprzymierzeńcem.
I jeszcze jedno – ubezpieczenie. Jeśli Twój budynek zgodnie z normami wymaga instalacji odgromowej, a Ty jej nie masz, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania. I to nawet wtedy, gdy płacisz składki od lat. Dla wielu klientów to moment, w którym naprawdę zaczynają rozumieć, po co w ogóle montuje się system ochrony odgromowej.
Dlatego zamiast czekać na burzę – lepiej pomyśleć wcześniej. Instalacja odgromowa chroni, zapobiega, a w wielu przypadkach po prostu ratuje.
Dobrze zaprojektowana instalacja to połowa sukcesu. Druga połowa? To jej regularna kontrola. Zbyt często widzimy budynki, gdzie instalacja odgromowa niby jest, ale nikt nie wie, czy w ogóle działa. A przecież tu chodzi o bezpieczeństwo – nie tylko mienia, ale też życia.
Zacznijmy od początku:
Projektowanie instalacji odgromowej powinno być wykonane przez specjalistę i zawsze zgodnie z aktualnymi normami. To nie jest schemat kopiuj–wklej. Każdy budynek jest inny – inna lokalizacja, inna konstrukcja, inne ryzyko. Dobra dokumentacja techniczna to nie formalność, tylko coś, na czym później opiera się cała instalacja – od montażu po kontrolę.
A skoro o kontroli mowa – sprawdzanie instalacji odgromowej nie jest czymś, co robimy raz i zapominamy. Zgodnie z przepisami, przegląd instalacji odgromowej trzeba robić co najmniej raz na 5 lat. Ale są sytuacje, gdzie warto to robić częściej – np. jeśli budynek stoi na otwartej przestrzeni, w rejonie burzowym, albo ma instalację PV.
Taki przegląd to nie tylko szybki rzut oka. Fachowiec powinien sprawdzić wszystkie elementy instalacji odgromowej – uziomy, przewody odprowadzające, stan połączeń, zgodność z dokumentacją. Jeśli coś jest poluzowane, skorodowane albo nie spełnia norm – trzeba to naprawić od razu.
Pamiętaj: instalacja odgromowa powinna działać niezawodnie przez lata. Ale żeby tak było, musi być nie tylko dobrze zaprojektowana, ale też regularnie sprawdzana. Bez tego masz tylko złudne poczucie bezpieczeństwa.
Dobrze zaprojektowana i sprawna instalacja odgromowa to nie koszt, który „trzeba ponieść”. To inwestycja w spokój – Twój, Twojej rodziny, pracowników czy najemców. Bo gdy nadciąga burza, naprawdę nie chcesz się zastanawiać, czy piorunochron działa.
Niezależnie od tego, czy właśnie budujesz dom, planujesz rozbudowę firmy, czy po prostu nie pamiętasz, kiedy ostatni raz ktoś oglądał instalację – warto się upewnić, że ochrona odgromowa działa jak należy i spełnia wszystkie normy.
W IZO-SKY pomożemy Ci to sprawdzić – konkretnie i bez zbędnych kosztów: