Jak działa piorunochron?

Alt

Opublikowano: 17/12/2021

W poprzednich artykułach wspominaliśmy już nieco jak funkcjonuje cała instalacja odgromowa i dlaczego jest taka ważna. Nigdy jednak nie skupiliśmy się na szczegółach. Właśnie dlatego w poniższym tekście dowiesz się nieco więcej o tym czym jest i jak działa piorunochron, jego budowie i ile zapłacisz za zainstalowanie go na dachu swojego domu.



Spis treści

  1. Kilka ciekawostek na początek
  2. Piorunochron obecnie - jak działa i z czego jest zbudowany?
  3. Piorunochron aktywny [ESE] - czym jest i kiedy warto go używać?
  4. Piorunochrony a przepisy prawne
  5. To co najważniejsze - ile kosztuje piorunochron?
  6. Jak wybrać firmę montującą instalacje odgromowe?
  7. Podsumowanie


Kilka ciekawostek na początek

Piorunochron to wbrew pozorom nie taki nowy wynalazek. Pierwsze wzmianki na jego temat (a właściwie jego prototypie) pojawiły się mniej więcej na przełomie XVIII wieku w Stanach Zjednoczonych za sprawą dobrze znanego ojca założyciela i wybitnego wynalazcy.

W ciągu wielu lat swoich badań i fascynacji przyrodą Benjamin Franklin zaczął zgłębiać temat elektryczności atmosferycznej. Pierwszą próbę przejęcia prądu piorunowego przy pomocy żelaznego pręta podjął już w 1752r. Dzięki wynalezieniu "ochronnego prętu" został uznany w środowisku naukowym a potępiony w kościelnym.

Pierwszy polski piorunochron pojawił się na Zamku Królewskim w Warszawie za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Natomiast w 1777r. pojawił się pierwszy polski podręcznik dotyczący elektrotechniki, który przedstawiał porady dotyczące m.in. montażu piorunochronu.




Piorunochron obecnie - jak działa i z czego jest zbudowany?

Najprostszy piorunochron to pręt ze stali ocynkowanej o minimalnej średnicy 8 mm, który montujemy na szczycie dachu (jego najwyższym punkcie) - jak więc widać nie przeszedł on drastycznej zmiany od czasu gdy został wynaleziony. Cała konstrukcja dzisiejszego piorunochronu oparta jest na kilku istotnych elementach:

  • Zwody - przewody ze stali nierdzewnej, cynkowanej lub miedzi o średnicy większej niż 6mm. Jeśli dach pokryty jest niepalnym materiałem, montuje się je na specjalnie przeznaczonych do tego wspornikach, umieszczonych na powierzchni całego dachu. Jeśli dach jest płaski, instalujemy go wzdłuż wszystkich krawędzi, jeśli spadzisty to wzdłuż kalenicy oraz krawędzi, które są do niej równoległe. Warto w tym miejscu przypomnieć, że mamy dwa rodzaje zwodów sztucznych - poziome i pionowe tzw. maszty odgromowe. Czasami zdarza się, że rolę zwodu może pełnić jakiś naturalny element dachu np. rynna czy balustrada jeśli połączone zostaną bezpośrednio z instalacją odgromową. Rolę zwodu naturalnego może również pełnić dach z metalowym pokryciem.
  • Przewód odprowadzający, Przewód uziemiający i Złącze probiercze - łączy zwody z przewodem uziemiającym bądź też uziomem umieszczonym w fundamentach budynku. Stosuje się dwa przewody ulokowane na przeciwległych narożnikach budynku. Takie przewody mają minimum 8 mm grubości i przekroju 20x3 mm. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie swobodnego przepływu prądu elektrycznego. Montujemy je zazwyczaj za pomocą specjalnie przeznaczonych do tego uchwytów i złącz. Przewody odprowadzające są również podłączone do złącza probierczego służącego do kontrolowania oporności uziemienia. Dzięki temu możliwe jest sprawdzanie, czy cała instalacja działa prawidłowo.
  • Uziomy - metalowe części, znajdujące się tuż nad powierzchnią gruntu. Wyróżniamy uziomy fundamentowe (zbrojenie umieszcza się w fundamentach), otokowe (forma pozioma) i szpilkowe (forma pionowa). Uziom otokowy przyjmuje postać pierścienia z metalowej taśmy zwanej bednarką, którą zakopuje się minimum 0,5m pod ziemią i ok 1m od ścian budynku. Uziom szpilkowy to natomiast pręty metalowe wbite w ziemie w odległości 1m od ścian budynku - ich liczba oraz długość zależą w dużej mierze od wielkości samego budynku czy rodzaju gruntu, na jakim budujemy.

  • Odpowiadając więc na pytanie jak działa piorunochron - w niezwykle prosty sposób. Zainstalowany na dachu metalowy pręt ściąga na siebie wyładowanie elektryczne. Następnie powstały prąd kierowany jest przewodami pod powierzchnię ziemi. Dzięki temu dach czy inne urządzenia znajdujące się na nim są chronione przed wyładowaniem sięgającym kilkunastu tysięcy amperów. Taka siła mogłaby przynieść ogromne szkody nie tylko sprzętom i instalacjom domowym, ale również mieszkańcom.




    Piorunochron aktywny [ESE] - czym jest i kiedy warto go używać?

    Aktywne piorunochrony swoim wyglądem przypominają zwody pionowe. Jego głównymi elementami są głowica i maszt, na którym znajduje się głowica aktywna. Jej zadaniem jest pobieranie energii z pola elektrycznego wydzielanego przez prekursory zastępujące powstałe w skutek naładowania chmur. Jak działa piorunochron aktywny? Jego głowica zawiera w sobie urządzenie jonizujące, które wykorzystuje pole elektromagnetyczne, a dzięki temu następuje znaczny wzrost potencjału elektrycznego na ostrzu. Ten kontrolowany proces inicjacji prekursora oddolnego sprawia, że piorunochron ochroni znacznie większy obszar niż tradycyjna instalacja odgromowa.

    Producenci i dystrybutorzy ESE przedstawiają to rozwiązanie jako innowacyjne i niezwykle efektywne. Czy tak jest na pewno? Specjaliści poddają to pod wątpliwość. Formalnie bowiem piorunochrony aktywne mają status okucia budowlanego i na tej podstawie zostały dopuszczone do sprzedaży. Między innymi z tego powodu nie spełniają natomiast wymagań norm ochrony odgromowej serii PN-EN 62305. Skuteczność ESE kwestionowana jest ponadto z powodu liczby przypadków wyładowań bezpośrednich w obiekty, które są chronione przez piorunochrony aktywne.

    Jak wygląda instalacja takiego piorunochronu? Nie zajmuje ona dużo czasu. Urządzenie zazwyczaj mocuje się go do komina, warto też pamiętać, że powinien on wystawać minimum 2m ponad najwyższy punkt budynku. Maksymalny zasięg ochronny może sięgać nawet 80m przyjmując postać kopuły.

    ESE może znaleźć się zarówno na nowo powstających budynkach, jak i tych istniejących. Jeśli zdecydujemy się na montaż piorunochronu aktywnego unikniemy rozprowadzania drutu po całym dachu a dzięki temu potencjalnego uszkodzenia dachówki.

    Kończąc temat, piorunochron aktywny - hit czy kit? Trudne pytanie, pozostawiamy to do waszej oceny.




    Piorunochrony a przepisy prawne

    Wiedząc już, czym jest piorunochron i z jakich elementów się składa warto przyjrzeć się kwestii tego, w jakim stopniu jest on obowiązkowy.

    W tej kwestii wytyczne są jasne - właściciel domu jednorodzinnego musi zainstalować piorunochron w trzech głównych przypadkach:

    • Jeśli powierzchnia domu przekracza 500m2 i jest on wyższy niż 15m
    • Jeśli dom jest zbudowany z materiałów łatwopalnych
    • Jeśli wskaźniki piorunowe obliczone dla tego domu przekraczają wskazaną wartość

    Czy coś jeszcze może zmusić nas do zabezpieczenia domu instalacją odgromową? Tak, np. umowa z ubezpieczycielem albo... zdrowy rozsądek!

    Dzisiaj jednak montaż piorunochronu to standard m.in dla bloków czy dowolnych obiektów użyteczności publicznej np. szpitali, szkół, urzędów czy chociażby na stacji benzynowych.

    Mieszkańcy domów jednorodzinnych mogą czuć się w miarę bezpieczni jeśli budynek, w którym mieszkają, znajduje się pod liniami wysokiego napięcia.




    To co najważniejsze - ile kosztuje piorunochron?

    Po pierwsze musimy wziąć pod uwagę zastosowane materiały - oczywiście im lepsze i trwalsze, tym droższe. Jako doświadczeni fachowcy nie radzimy inwestować w tańsze materiały - zazwyczaj są mało skuteczne, a ich niska wytrzymałość na napięcie elektryczne sprawia, że cała instalacja nie jest w pełni efektywna.

    Ostateczna kwota oczywiście będzie wyglądała inaczej w zależności od wielkości budynku, materiałów, warunków pracy, trudności montażu itd.

    Na jakie koszty należy się przygotować? Kilkunastu tysięcy złotych. Czy to dużo? To oczywiście pytanie względne, ale warto pomyśleć o tym ile pieniędzy będziemy musieli wydać jeśli w budynku dojdzie do pożaru spowodowanego uderzeniem pioruna. Czy na pewno warto ryzykować?




    Jak wybrać firmę montującą instalacje odgromowe?

    Nie musimy chyba tłumaczyć, dlaczego zaprojektowanie i zamontowanie instalacji odgromowej należy powierzyć specjalistom. Kto jeśli nie oni najlepiej rozumieją, jak działa piorunochron?

    Źle zaplanowana i wykonana instalacja może narazić przebywających w konkretnym budynku ludzi na niebezpieczeństwo, ucierpieć może także sam budynek.

    Najważniejszym wyznacznikiem dobrej firmy montującej jest zapewnienie o dostarczeniu pełnej dokumentacji instalacji oraz metryki urządzenia piorunowego. Oczywiście takich dokumentów otrzymuje się zazwyczaj więcej, ale na te dwa warto zwrócić szczególną uwagę. Pamiętajcie też, że każdy z nich powinien być podpisany przez wykonawcę lub innego przedstawiciela firmy!




    Podsumowanie

    Mamy nadzieję, że wiesz już, czym jest piorunochron, jak działa oraz z jakich elementów się składa. Naszym celem nie było zanudzenie Cię na śmierć wszelkimi szczegółami a bardziej przedstawienie ogólnego zarysu tego co powinieneś wiedzieć jeśli zastanawiasz się nad montażem instalacji odgromowej.

    Uderzenia pioruna mogą przynieść tragiczne konsekwencje, jeśli jednak zdecydujesz się zamontować instalację odgromową, będziesz mieć pewność, że zapewniasz sobie, swojej rodzinie i budynkowi, w którym przebywasz pełne bezpieczeństwo.

    Zachęcamy do kontaktu z nami - chętnie przeanalizujemy Twoją sytuację i zaproponujemy najlepszą możliwą ochronę odgromową!